Συνολικές προβολές σελίδας

Σάββατο 23 Σεπτεμβρίου 2023

Πόσο πολιτισμένοι ήταν οι Μακεδόνες του Αλεξάνδρου;





Οι προλήψεις των αρχαίων Ελλήνων θα γέμιζαν τόμους. Αυτό βέβαια έρχεται σε αντίθεση με τον “λαό που γέννησε τον πολιτισμό”. Γιατί Πολιτισμός δεν είναι εάν πέντε-δέκα άνθρωποι έφτασαν σε πνευματικά ύψη, αλλά το γενικό επίπεδο του πληθυσμού. Ακόμα περισσότερο, αν αυτοί οι πέντε-δέκα άνθρωποι χρησιμοποιούν το επίπεδό τους για να εκμεταλλευτούν τις προλήψεις των πολλών, τότε, ούτε αυτοί μπορούν να θεωρηθούν “πολιτισμένοι”.

Ανάμεσα στους πιο προληπτικούς Έλληνες ήταν οι Μακεδόνες. Και τι έκανε ο βασιλιάς τους ο Αλέξανδρος; Τους έλεγε να μην πιστεύουν στις προλήψεις μήπως;  Δίνω μόνο ενδεικτικά παραδείγματα:

Μάχη του Γρανικού, 334 πΧ: 

Ήταν ο μήνας Δαίσιος, και οι Μακεδόνες είχαν έθιμο να μην εκστρατεύουν τότε. Οπότε, ο Αλέξανδρος διέταξε να …αλλάξει ο μήνας και να γίνει Αρτεμίσιος.

Πολιορκία της Τύρου, 332 πΧ.

Ο Μάντης Αρίστανδρος προφήτευσε πως η Τύρος θα παρθεί μέσα στον μήνα. Μόνο που είχε μπερδευτεί και δεν θυμόταν πως ήταν ήδη η τελευταία μέρα του. Όλοι έβαλαν τα γέλια, αλλά ο Αλέξανδρος διέταξε να προστεθούν άλλες τρεις μέρες στον μήνα.

Θα μου πείτε πως μετά οι Μακεδόνες εκπολιτίστηκαν. Μάλιστα.

Μάχη της Πύδνας, 168 πΧ. Τρίτος Μακεδονικός πόλεμος. Οι Ρωμαίοι νικούν τους Μακεδόνες.

Την παραμονή της μάχης έγινε έκλειψη Σελήνης. Οι Μακεδόνες πίστεψαν πως αυτό σημαίνει πως ο βασιλιάς τους θα χαθεί. Οι Ρωμαίοι, εξ ίσου προληπτικοί, άρχισαν να κοπανάνε χάλκινα και να ανάβουν πυρσούς "ὥσπερ ἐστὶ νενομισμένον".

Ο στρατηγός τους, Αιμίλιος Παύλος ήξερε πως πρόκειται για φυσικό φαινόμενο, αλλά έστησε μια σειρά τελετές, μαντείες και θυσίες για να πείσει τον στρατό του πως δεν υπάρχει κακοσημαδιά. Οι Μακεδόνες είχαν όμως τόσο τρομοκρατηθεί που τίποτα ανάλογο δεν έκαναν.

Κάπως έτσι υποτάχθηκε η Μακεδονία. Και οι "ειδικοί" της Στρατιωτικής Ιστορίας ακόμα κάνουν αναλύσεις για το αν η Φάλαγγα ή η Λεγεώνα ήταν το καλύτερο σύστημα. Μπούρδες.

Μεσαιωνικός σκοταδισμός;; Μωρέ τι μας λες…

Από κάτι τέτοια ο Δημοσθένης αποκαλούσε τους Μακεδόνες “βαρβάρους”

“Όχι μόνο Έλληνας δεν είναι, (Ο Φίλιππος) ούτε και προσομοιάζει σε κάτι με τους Έλληνες, αλλά δεν μπορείς ούτε και να πεις κάτι καλό γι αυτόν, όπως για πολλούς βαρβάρους, γιατί είναι καταστροφέας, Μακεδόνας, από όπου, όπως ξέρουμε από παλιά ούτε καν καλό δούλο δεν μπορούσαμε να αγοράσουμε"


Αν άλλαζα το "Μακεδόνες" σε "Σκύθες" , "Μάο Μάο" ή "Παπούα" τα κείμενα θα ταίριαζαν απόλυτα θα γινόμουνα πιο πολύ πιστευτός και δεν θα μπορούσε κανείς να πει κάτι παραπάνω ή να διαφωνήσει. Με άλλα λόγια δεν βλέπω τον τρόπο που οι Μακεδόνες "εκπολίτισαν" την Ασία... Και όπως βλέπουμε οι Ρωμαίοι δεν πήγαιναν πίσω.

Αυτή ήταν η αρχαία Ελλάδα και η αρχαιότητα γενικότερα. Μια κοινωνία που μαστίζονταν από προλήψεις και δεισιδαιμονίες. Αυτά για τα οποία κατηγορούμε τον Μεσαίωνα.

Σημειώνω πως ο Αλέξιος Κομνηνός χρησιμοποίησε παρόμοια έκλειψη της Σελήνης για να τρομοκρατήσει τους Πετσενέγκους, ενώ ήταν σταθερή τακτική του Βυζαντινού στρατού να επιτίθεται τις μέρες αργίας, των Ορθόδοξων εορτών, όταν οι άλλοι δεν το περίμεναν, συγκεκριμένα, την μέρα του Πάσχα.

Όσα και να λένε, η πρόοδος που έγινε τον Μεσαίωνα στο θέμα της δεισιδαιμονίας. ήταν σημαντική.


ΟΙ ΠΗΓΕΣ

Τα κείμενα του Πλούταρχου.

Μάχη του Γρανικού:( Πλούταρχος, Βίος Αλεξάνδρου, 16)

"Μερικοί θεωρούσαν πως έπρεπε να τηρήσουν τα έθιμα για τον μήνα αυτό (διότι δεν συνήθιζαν οι βασιλιάδες των Μακεδόνων να βγάζουν τον στρατό τους τον μήνα Δαίσιο) αυτό το διόρθωσε, διατάζοντας πως τώρα είναι δεύτερος [μήνας] Αρτεμίσιος"

“ἐνίων δὲ καὶ τὸ περὶ τὸν μῆνα νενομισμένον οἰομένων δεῖν φυλάξασθαι, (Δαισίου γὰρ οὐκ εἰώθεισαν οἱ βασιλεῖς τῶν Μακεδόνων ἐξάγειν τὴν στρατιάν), τοῦτο μὲν ἐπηνωρθώσατο, κελεύσας δεύτερον Ἀρτεμίσιον ἄγειν”

Πολιορκία της Τύρου, 332 πΧ. (Πλούταρχος, βίος Αλεξάνδρου, 25.)

"Θυσίαζε ο Αρίστανδρος ο Μάντης και βλέποντας τα σημάδια ακόμα με μεγαλύτερη βεβαιότητα όρισε σε όσους ήταν μπροστά πως την πόλη θα την πάρουν εκείνον τον μήνα. Επεσε πολύ δούλεμα και γέλιο, γιατί ήδη ο μήνας είχε τριάντα. Βλέποντας ο βασιλιάς πως τα είχε μπερδεμένα ο Μάντης, και πάντα θέλοντας να συμπορεύεται με τις Μαντείες, διάταξε πως δεν ήταν τριάντα του μήνα εκείνη η μέρα, αλλά πρέπει να υπολογιστεί σα να ήταν τρεις μέρες πριν."

“Ἀρίστανδρος ὁ μάντις ἐσφαγιάζετο, καὶ τὰ σημεῖα κατιδὼν θρασύτερον διωρίσατο πρὸς τοὺς παρόντας ἐν ἐκείνῳ τῷ μηνὶ πάντως ἁλώσεσθαι τὴν πόλιν. γενομένου δὲ χλευασμοῦ καὶ γέλωτος (ἦν γὰρ ἡ τελευταία τοῦ μηνὸς ἡμέρα), διηπορημένον αὐτὸν ἰδὼν ὁ βασιλεύς, καὶ συμφιλοτιμούμενος ἀεὶ τοῖς μαντεύμασιν, ἐκέλευε μηκέτι τριακάδα τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ἀλλὰ τρίτην φθίνοντος ἀριθμεῖν"

Μάχη της Πύδνας, 168 πΧ  (Πλούταρχος, Βίος Αιμιλίου Παύλου, 17)

“Ἐπεὶ δὲ νὺξ γεγόνει καὶ μετὰ δεῖπνον ἐτράποντο πρὸς ὕπνον καὶ ἀνάπαυσιν, αἰφνίδιον ἡ σελήνη πλήρης οὖσα καὶ μετέωρος ἐμελαίνετο, καὶ τοῦ φωτὸς ἀπολείποντος αὐτὴν χρόας ἀμείψασα παντοδαπὰς ἠφανίσθη. τῶν δὲ Ῥωμαίων, ὥσπερ ἐστὶ νενομισμένον, χαλκοῦ τε πατάγοις ἀνακαλουμένων τὸ φῶς αὐτῆς καὶ πυρὰ πολλὰ δαλοῖς καὶ δᾳσὶν ἀνεχόντων πρὸς τὸν οὐρανόν, οὐδὲν ὅμοιον ἔπραττον οἱ Μακεδόνες, ἀλλὰ φρίκη καὶ θάμβος τὸ στρατόπεδον κατεῖχε, καὶ λόγος ἡσυχῇ διὰ τῶν πολλῶν ἐχώρει, βασιλέως τὸ φάσμα σημαίνειν ἔκλειψιν. ὁ δ’ Αἰμίλιος οὐκ ἦν μὲν ἀνήκοος οὐδ’ ἄπειρος παντάπασι τῶν ἐκλειπτικῶν ἀνωμαλιῶν, αἳ τὴν σελήνην περιφερομένην εἰς τὸ σκίασμα τῆς γῆς ἐμβάλλουσι τεταγμέναις περιόδοις καὶ ἀποκρύπτουσιν, ἄχρι οὗ παρελθοῦσα τὴν ἐπισκοτουμένην χώραν πάλιν ἀναλάμψῃ πρὸς τὸν ἥλιον· οὐ μὴν ἀλλὰ τῷ θείῳ πολὺ νέμων, καὶ φιλοθύτης ὢν καὶ μαντικός, ὡς εἶδε πρῶτον τὴν σελήνην ἀποκαθαιρομένην, ἕνδεκα μόσχους αὐτῇ κατέθυσεν. ἅμα δ’ ἡμέρᾳ τῷ Ἡρακλεῖ βουθυτῶν οὐκ ἐκαλλιέρει μέχρις εἴκοσι· τῷ δὲ πρώτῳ καὶ εἰκοστῷ παρῆν τὰ σημεῖα, καὶ νίκην ἀμυνομένοις ἔφραζεν. εὐξάμενος οὖν κατὰ βοῶν ἑκατὸν καὶ ἀγῶνος ἱεροῦ τῷ θεῷ, προσέταξε διακοσμεῖν τοῖς ἡγεμόσι τὸν στρατὸν εἰς μάχην·”

Δημοσθένης (Κατά Φιλίππου Γ’ 31)

«Ου μόνον ουχ Έλληνος όντος ουδέ προσήκοντος ουδέν τοιςΈλλησιν, αλλ’ ουδέ βαρβάρου εντευθεν οθεν καλόν ειπείν, αλλ’ ολέθρου Μακεδόνος, όθεν ουδ’ ανδράποδον πριετο τις αν πότε»




Τρίτη 31 Ιανουαρίου 2023

Υπατία: "Έμφρων πολιτική"

Η Αιγυπτιακή Ίσις
(Μουσείο Μαραθώνα)

 
Κρίνουμε την ζωή και την δράση της Υπατίας, εδώ και αιώνες, παρασυρμένοι από μια Χριστιανικότατη ιπποτική διάθεση υπεράσπιστης αθώων παρθένων. Γιατί ούτε μια χριστιανική πηγή τότε και σήμερα, δεν την κατηγορεί για οτιδήποτε - παρά τους ισχυρισμούς του αντιπάλου στρατοπέδου. Αντίθετα, όλοι συμφωνούν πως ήταν σοφή και ενάρετη.

Πραγματικά δεν καταλαβαίνω αυτήν την διαστροφή της πραγματικότητας. Βέβαια, όταν πιστεύουμε πως οι γυναίκες της αρχαιότητας ήταν απελευθερωμένες, όπως προσπαθούν να μας πείσουν, τότε πέφτουμε σε τραγικά λάθη. Γιατί πρέπει να κρίνουμε τα πράγματα με βάση όσα ίσχυαν εκείνη την εποχή.

Όλος ο βίος της Υπατίας ήταν σκανδαλώδης για την αρχαία εποχή. "Περιβαλλομένη τρίβωνα" (φόραγε αντρικό ρούχο φιλοσόφου) "Δια μέσου του άστεως ποιουμένη τας προόδους εξηγείτο δημοσία" (Περπατώντας μέσα στην πόλη δίδασκε δημόσια)  "οι τε άρχοντες "..."εφοίτων πρώτοι προς αυτήν"  (Οι άρχοντες της πόλης ήταν οι πρώτοι μαθητές της - η φράση έχει και άλλο νόημα, "πήγαιναν σπίτι της")

Να εξηγήσω;
Το ότι ντύνονταν αντρικά είναι σκανδαλώδες και σήμερα.
Το να περπατάει μια γυναίκα ασυνόδευτη στον δρόμο, το να μιλάει σε άντρες που δεν ήταν συγγενείς της, το να δέχεται ξένους άντρες στο σπίτι της ήταν πράγματα απαγορευμένα για μια γυναίκα της αρχαιότητας. Μόνο πόρνες το έκαναν. Ούτε υπήρχαν γυναίκες δάσκαλοι. Και δεν μιλάω για την Χριστιανική, μα για την παγανιστική αρχαιότητα.
Δεν φταίει η Ιστορία αν ορισμένοι σας έχουν πείσει πως οι γυναίκες της αρχαιότητας γύριζαν ξεβράκωτες και επιδίδονταν στον ελεύθερο έρωτα αναλύοντας ταυτόχρονα Καντ, Σοπενάουερ και Τσέχωφ.
Μάλιστα υπήρχε και ο θεσμός του "Γυναικονόμου" - στην Ρώμη λέγονταν "Σένσορας" - που έλεγχε την συμπεριφορά των γυναικών ακόμα και μέσα στα σπίτια τους. Θυμίζω πως η Ασπασία, η γυναίκα του Περικλή, δικάστηκε ακριβώς γιατί δεξιωνόταν άντρες -φιλόσοφους- στο σπίτι της.
Σύμφωνα λοιπόν με την αρχαία -και όχι την Χριστιανική ηθική- η Υπατία ήταν άξια καταδίκης ακόμα κι αν ήταν επταπάρθενη.
Όταν το μεσαιωνικό λεξικό Σούδας χαρακτηρίζει την Υπατία "τοις έργοις έμφρονα τε και πολιτικήν" ξέρει πολύ καλά πως τότε το επίθετο: "πολιτική" όταν αφορά γυναίκα σημαίνει πόρνη.
Όλα αυτά, αρχαίοι και σύγχρονοι ιστορικοί καμώνονται πως τα αγνοούν. 
Ξέρουν όμως καλά πως η λεγόμενη "Μαύρη" δηλ. η καταστροφική μαγεία ήταν επίσης απαγορευμένη στην αρχαιότητα, όπως και στον Χριστιανισμό. Θυμίζω τον Δημοσθένη που δηλώνει πως η μάγισσα Θεωρίς μαζί με το γένος της εκτελέστηκε γι αυτόν τον λόγο.
Και φτάνουμε στο κερασάκι της τούρτας. 
Οι ιστορικοί βιάζονται να συμπεράνουν πως η Υπατία καμμία σχέση δεν είχε με μαγεία και με απόκρυφες τελετές. Και εδώ κρύβονται πίσω από το δάχτυλό τους Όλοι οι "Έλληνες" (παγανιστές) φιλόσοφοι εκείνης της εποχής τουλάχιστον, ήταν "θεουργοί"  λάτρεις του μυστικισμού και του αποκρυφισμού. "Μόνο" η Υπατία έμενε ανεπηρέαστη...  Εδώ, γελάμε, πραγματικά.
Αυτή θα ήταν μια αιτία να τη καταδιώξουν οι Χριστιανοί. Αλλά και οι "εθνικοί" δεν πήγαιναν πίσω.
Μιλάω για το περιστατικό του υφάσματος λεκιασμένου από τα έμμηνα της φιλοσόφου.
Σύντομα, η υπόθεση: ένας μαθητής της ήταν ερωτευμένος μαζί της και προσπάθησε να την γοητεύσει με την μουσική (Η πρώτη μνεία της ...καντάδας στην ιστορία;) Η Υπατία του πέταξε το εν λόγω πανί με τα έμμηνα λέγοντας:
"Αυτό αγαπάς νεαρέ μου και δεν είναι κάτι καλό" (Τούτου μέντοι εράς, ώ νεανίσκε, καλού δε ουδενός")
Λυώνουν οι ιστορικοί μπροστά στο ...πνεύμα της φιλοσόφου και στον εκπληκτικό γι αυτούς τρόπο σωφρονισμού που επέλεξε.
Τι λέτε μωρε; Η Υπατία έτσι πρόσβαλλε κάθε άντρα που ερωτεύθηκε ποτέ, πρόσβαλλε όλες τις γυναίκες, καταρράκωσε κάθε ιερότητα του έρωτα. Αν ήταν τόσο ηλίθια που να μην το καταλάβει, τότε προς τι την ανακηρύξαμε ...σοφή;
Η Υπατία δεν ήταν ηλίθια. Γιατί, σύμφωνα με τα λεγόμενα του Πλίνιου του Πρεσβύτερου (δείτε εδώ) και του επίσης Ρωμαίου Columella (Δείτε εδώ, στο τέλος του βιβλίου XI)  τα έμμηνα των γυναικών είχαν καταστροφικές επιδράσεις. Αρκούσε να περάσει μια γυναίκα στις μέρες της μέσα από τα σπαρτά για να ...μαραθούν. Έτσι πίστευαν. Σκούριαζαν και στόμωναν τα σίδερα, τα σκυλιά λύσσαγαν και πολλά άλλα.
Θα μου πείτε, η Υπατία δεν τα πίστευε αυτά. Ίσως. Ήξερε όμως τι πίστευε το πλήθος. Η επίδειξη του λεκιασμένου υφάσματος λοιπόν ήταν ξεκάθαρη απειλή προς τον υποψήφιο εραστή. Αν επέμενε, η καταστροφή του ήταν αναπόφευκτη. Όπως γράφει η Sophie Chavarria: "Συνεπώς μια γυναίκα στις μέρες της ήταν μια διαρκής απειλή για την ανθρωπότητα" (Therefore, a bleeding woman represented a latent threat to humanity.) (δες εδώ)
Όποιος δεν έχει πειστεί πως η Υπατία έκανε ή φαινόταν σε ολους πως έκανε  μάγια με το αίμα των εμμήνων της, ιδού δύο παραδείγματα από σύγχρονα ...παρακμασμένα λαογραφικά κατάλοιπα αυτής της τακτικής. 

Αν δε η Υπατία ήταν Εβραία, θα όφειλε να υπακούει στις πολύ αυστηρότερες εντολές του Νόμου σχετικά με τις γυναίκες σε έμμηνο ρύση.
Υπάρχουν παράλογοι νόμοι και βαθιά ριζωμένες παράλογες πίστεις σε όλες τις εποχές.
Όταν δεν τις σέβεσαι -ακόμα κι αν δεν τις πιστεύεις- τότε αντιμετωπίζεις τις συνέπειες. Η Υπατία, ακόμα κι αν δεν ήταν, έδωσε στο πλήθος, "Εθνικό" και Χριστιανικό, με βάση τους νόμους και τις συνήθειες της εποχής, την εντύπωση πως ήταν ανήθικη και μάγισσα. Τα υπόλοιπα τα ξέρετε.

Για γενικές πληροφορίες και πλήρη βιβλιογραφία επί του θέματος, δείτε εδώ