Συνολικές προβολές σελίδας

Πέμπτη, 7 Αυγούστου 2014

Εγκληματολογικό Μουσείο

Γκιλοτίνα της εποχής του Όθωνα
(δες λεπτομέρειες παρακάτω)

Το Εγκληματολογικό Μουσείο ανήκει και λειτουργεί στην Ιατρική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου 5343/1932. 
Το Μουσείο καταγράφει την ιστορία του εγκλήματος στον ελληνικό χώρο κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα, μέσω της συλλογής, ταξινόμησης, σχολιασμού, ανάδειξης και δημοσίευσης πειστηρίων εγκλήματος, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν κατά το παρελθόν για την άσκηση βίας.
Σκοπός του Εγκληματολογικού Μουσείου είναι η υποστήριξη του εκπαιδευτικού έργου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο, καθώς και η ευρύτερη υποβοήθηση της επιστημονικής έρευνας στους αντίστοιχους τομείς. 
Επιπλέον, βασικό άξονα της δραστηριότητας του Μουσείου συνιστά η μετάδοση της ακαδημαϊκά καλλιεργούμενης γνώσης στην ευρύτερη πανεπιστημιακή κοινότητα, αλλά και η διάχυσή της στο σύνολο της κοινωνίας. 
Η καταγραφή και η ανάδειξη της ιστορίας του εγκλήματος ως ιδιαίτερου εκπαιδευτικού, ερευνητικού και ευρύτερα πληροφοριακού υλικού καθίστανται σημαντικές, καθώς άπτονται άμεσα τομέων όπως η Εγκληματολογία, η Ιατροδικαστική, η Τοξικολογία, η Δικαστική Ανθρωπολογία και οι κλάδοι της Κοινωνιολογίας.
Οι συλλογές του Μουσείου περιλαμβάνουν περισσότερα από χίλια πεντακόσια ιστορικά αντικείμενα τα οποία πιστοποιούν την άσκηση βίας. Το υλικό του Μουσείου συλλέχθηκε υπό την επίβλεψη του ιδρυτή του, Καθηγητή της Ιατροδικαστικής Ιωάννη Γεωργιάδη (1874-1960), καθώς και όσων τον διαδέχθηκαν, οι οποίοι συγκέντρωσαν πλήθος ετερόκλητων αντικειμένων σχετιζόμενων με εγκληματικές πράξεις, κυρίως μέσω της επαγγελματικής και επιστημονικής δραστηριότητάς τους.
Η σπουδαιότητα των συλλογών έγκειται στο γεγονός ότι καθένα από τα αντικείμενα έχει να «αφηγηθεί» με το δικό του τρόπο την ιδιαίτερη και μοναδική ιστορία του. Τα συγκεκριμένα αντικείμενα, εξεταζόμενα από την άποψη της υλικοτεχνικής τους κατασκευής ή της αισθητικής που αποπνέουν, πιθανότατα να θεωρούνται ευτελή. Ωστόσο, διαθέτουν μοναδική ιστορική και επιστημονική αξία, καθώς, αναμφισβήτητα, αποτελούν αδιάψευστους μάρτυρες ενεργειών εξέχουσας σπουδαιότητας. Επιπροσθέτως, μπορεί να ταυτιστούν με γεγονότα και πρόσωπα που διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη σύγχρονη ελληνική ιστορία, ιδιαιτέρως στην πορεία της Εγκληματολογίας και της Ιατροδικαστικής κατά τον 19ο και 20ό αιώνα.
Το Μουσείο στεγάζεται σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο στο κτίριο του Εργαστηρίου Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και αποτελεί κέντρο άσκησης, έρευνας, καλλιέργειας, μελέτης, προώθησης και ανάπτυξης της επιστημονικής δραστηριότητας, εκτός από την αυτονόητη εκπαιδευτική και παιδαγωγική λειτουργία που επιτελεί.


Επικοινωνία
Ταχυδρομική διεύθυνση: Ιατρική Σχολή, Μ.Ασίας 75, 115 27 Γουδή
Τηλέφωνο: 210-746 2418, 210-746 2406
Τηλεομοιότυπο: 210-771 6098


Πιο λεπτομερής αναφορά, εδώ:

Ένα από τα εκθέματα:
Το κεφάλι του Λήσταρχου Γιαγκούλα
Συνεχίζουμε με αποσπάσματα από ρεπορτάζ της
ΕΣΠΡΕΣΣΟ:



Ο ιδιαίτερος χαρακτήρας των εκθεμάτων δεν επιτρέπει την ελεύθερη πρόσβαση του κοινού και, εφόσον ο χαρακτήρας του είναι κατά κύριο λόγο εκπαιδευτικός, όσοι επιθυμούν να το επισκεφτούν πρέπει πρώτα να έρθουν σε συνεννόηση με τη διεύθυνση.
Η κυρία Στεφανίδου -  Λουτσίδου πάντως ως οικοδέσποινα εκτελεί και χρέη... ξεναγού, δίνοντας ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την ιστορία του καθενός από τα εκατοντάδες συγκλονιστικά εκθέματα.
Αρχίζοντας την περιήγηση στον σκοτεινό κόσμο της εγκληματολογίας, το πρώτο που συναντάει κανείς είναι τα διάφορα όπλα που με τον έναν ή τον άλλον τρόπο έχουν παίξει τον δικό τους ρόλο στην εξέλιξη της Ιστορίας της χώρας. Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζει το πιστό αντίγραφο (ένα από τα λίγα αντίγραφα, καθώς τα περισσότερα που εκτίθενται είναι αυθεντικά) του περίστροφου με το οποίο ο Αλέξανδρος Σχινάς δολοφόνησε στις 16 Μαρτίου 1913 τον βασιλιά Γεώργιο Α' στη Θεσσαλονίκη.
Εκτός όμως από το όπλο του «βασιλοκτόνου», όπως περιέγραφαν οι εφημερίδες της εποχής τον Σχινά, στο μουσείο διατηρείται επίσης στη φορμόλη το... αυτί και το χέρι του! «Σε μια εποχή που το τεστ DNA ήταν ακόμη ανύπαρκτο, το αυτί αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία για την αναγνώριση του θύτη ή του θύματος, λόγω της μοναδικότητάς του, ενώ δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που στυγερά εγκλήματα διαλευκάνθηκαν μέσω της ανάλυσής του» εξηγεί η κυρία Στεφανίδου – Λουτσίδου.
Η γκιλοτίνα του 1833 και τα «μωρά της σοφίτας»
Μακάβρια εκθέματα που «κρύβουν» εγκλήματα και όπλα βαμμένα με αίμα
Περίοπτη θέση στο Εγκληματολογικό Μουσείο της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών καταλαμβάνει η περίφημη γκιλοτίνα του Οθωνα, που έφτασε στην Ελλάδα το 1833 ως... δώρο του Λουδοβίκου Α' της Βαυαρίας, πατέρα του νεαρού βασιλιά. Κατασκευασμένη στη Μασσαλία της Γαλλίας, η γκιλοτίνα στάλθηκε στο Ναύπλιο συνοδεία έμπειρων δημίων (!) που ανέλαβαν την εκπαίδευση των Ελλήνων συναδέλφων τους, η... πρακτική εξάσκηση των οποίων γινόταν σε πρόβατα, όπως επισημαίνει η διευθύντρια του Εγκληματολογικού Μουσείου Μαρία Στεφανίδου – Λουτσίδου.
«Στη συγκεκριμένη γκιλοτίνα μέχρι και το 1913 -οπότε αποσύρθηκε- έχασαν το κεφάλι τους συνολικά 26 κατάδικοι. Ηταν εγκατεστημένη στο Μπούρτζι του Ναυπλίου, το οποίο αποτελούσε και το σπίτι του εκάστοτε χειριστή της, ωστόσο ήταν μετακινούμενη. Ταξίδευε δηλαδή από πόλη σε πόλη για τις ανάγκες των εκτελέσεων». 

Μάλιστα σε ένα από αυτά τα... μακάβρια ταξίδια το οργισμένο πλήθος επιτέθηκε στον δήμιο και τον σκότωσε με βάναυσο τρόπο. Στη συνέχεια βρήκαν πάνω του χρυσά νομίσματα, τα οποία κανένας δεν καταδέχτηκε να πάρει, αφού «ήσαν λερωμένα με αίμα».
«Οι δήμιοι, λόγω του επαγγέλματός τους, αποτελούσαν μισητά πρόσωπα στη συντηρητική Ελλάδα του 19ου αιώνα. Ηταν άτομα ιδιαίτερα μοναχικά, περιφρονημένα ακόμη και από τις ίδιες τις οικογένειές τους που τις περισσότερες φορές τούς γύριζαν την πλάτη» 
καταλήγει η κ. Στεφανίδου - Λουτσίδου.

Ενδεικτική πάντως της δυσκολίας που συνάντησαν οι Αρχές στην ανεύρεση κατάλληλου... χειριστή τα πρώτα χρόνια της εγκατάστασης της γκιλοτίνας είναι και η επιστολή που υπογράφει ο τότε υπουργός Εξωτερικών Ιάκωβος Ρίζος Νερουλός προς τον Ελληνα πρεσβευτή στην Υψηλή Πύλη Κωνσταντίνο Ζωγράφο:
«Η επί της Δικαιοσύνης Γραμματεία της Επικρατείας μας αναφέρει ότι, επειδή ο προ καιρού διορισθείς κατά την Ελλάδα δήμιος είναι διόλου άπειρος εις την μεταχείρισιν του λαιμητόμου, η Κυβέρνησις διέταξε να γίνη φροντίς προς εύρεσιν άλλου, ικανωτέρου. Αλλ’ αφού ως εκ των ερευνών τας οποίας έκαµε δεν μένει ελπίς ότι θέλη ευρεθή τοιούτος άλλος εντός του Κράτους, μας παρακαλεί να φροντίσωµεν περί της ευρέσεως ετέρου τινός ικανού εις τοιαύτην υπηρεσίαν έξωθεν του Κράτους. Σας προσκαλούµεν λοιπόν να ερευνήσετε αυτόσε περί προμηθεύσεως τοιούτου τινός. Η φυλή μάλιστα των ονομαζομένων Κατζιβέλων Τούρκων, χορηγούσα συνήθως τους δημίους εις την Οθωµανικήν Αρχήν, νομίζω ότι δεν θέλει είναι δυσκολία να γενή εξ αυτών των Κατζιβέλων η προμήθεια του περί ου ο λόγος δηµίου».
Σήμερα, με την επιχειρούμενη αναβάθμιση και περαιτέρω τουριστική αξιοποίηση της καστρονησίδας του Ναυπλίου, με σκοπό την ανάδειξή της σε σύγχρονο μουσείο, έχει προταθεί η μεταφορά της ιστορικής λαιμητόμου στην πρώτη εν Ελλάδι κατοικία της.
Τα εκθέματα ωστόσο που κόβουν την ανάσα βρίσκονται χωρίς αμφιβολία ανάμεσα σε αυτά του ιατροδικαστικού ενδιαφέροντος: 



«Η Συλλογή Ανθρώπινων Υπολειμμάτων περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, έμβρυα με συγγενείς ανωμαλίες συντηρημένα στη φορμόλη, 
το φυσικά μουμιοποιημένο σώμα ενός άνδρα που βρέθηκε τη δεκαετία του '50 στη σπηλιά του Νταβέλη,
 καθώς και μουμιοποιημένα έμβρυα. 

Η εύρεση των τελευταίων μάλιστα αποτελούσε σύνηθες φαινόμενο στη μεταπολεμική Αθήνα και, όπως μας έλεγαν οι παλιοί ιατροδικαστές, ήταν “εκ κλεψιγαμίας”, είχαν δηλαδή προέλθει από παράνομες σχέσεις. Με κάποιον τρόπο λοιπόν γινόταν έκτρωση εντός του σπιτιού και τα έμβρυα πετάγονταν στη σοφίτα του σπιτιού προκειμένου να μη γίνει γνωστό το γεγονός στη γειτονιά! Ακριβώς αυτές οι συνθήκες υγρασίας και αερισμού των χώρων όπου πετάγονταν τα έμβρυα είναι υπεύθυνες για τη μουμιοποίησή τους. Αυτός είναι και ο λόγος που τα έμβρυα αυτά έμειναν στην ιστορία ως “τα μωρά της σοφίτας”».


Στον χώρο του μουσείου επίσης, δίπλα σε αυθεντικά, εξαιρετικά σπάνια και περίτεχνα καριοφίλια της Επανάστασης, στέκονται παροπλισμένα τυφέκια των Βαλκανικών Πολέμων, της Μικρασιατικής Εκστρατείας και του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, που έγραψαν ιστορία στα χέρια των Ελλήνων πολεμιστών. 

Εκτός όμως από αυτά, σε μία από τις γυάλινες προθήκες μπορεί κανείς να δει πώς οι κρατούμενοι των περασμένων αιώνων έλυναν τις διαφορές τους με μικρά ή μεγαλύτερα αυτοσχέδια μαχαίρια.
«Ολα αυτά έχουν χρησιμοποιηθεί στη διάπραξη εγκλημάτων» υπενθυμίζει η κυρία Στεφανίδου - Λουτσίδου δείχνοντάς μας πως μέχρι και οι φαινομενικά άκακες μαγκούρες των ηλικιωμένων αποτελούν εν δυνάμει φονικά όπλα. 

Αντικείμενα μαγγανείας, βρόχοι αυτοχείρων, ανθρώπινα μέλη που έχουν υποστεί ηλεκτροπληξία, ρούχα και υποδήματα θυμάτων και θυτών, μανιτάρια που τρώγονται... μία μόνο φορά, ναρκωτικές ουσίες κάθε είδους, αυτοσχέδιοι ναργιλέδες, μέχρι και τμήματα δέρματος «στιγματισμένων» με τατουάζ, που χρησιμοποιήθηκαν ως μέσο αναγνώρισης, μαγνητίζουν το βλέμμα του επισκέπτη γυρίζοντάς τον πίσω, σε μια Ελλάδα όπου ακόμη και το έγκλημα ήταν διαφορετικό.
Η «Παρδάλα» του Γιαγκούλα
Μπαμπάνης, Τσαμήτρας, Κουνελάκης, Τζατζάς και φυσικά Γιαγκούλας. Ονόματα που το άκουσμα τους και μόνο στις αρχές του 20ού αιώνα προκαλούσε τρόμο σε τσιφλικάδες και καταδιωκτικά αποσπάσματα της χωροφυλακής. Εκατό και πλέον χρόνια μετά οι λήσταρχοι αυτοί έχουν περάσει στη σφαίρα του θρύλου αφήνοντας ως παρακαταθήκη τις τρομερές περιπέτειές τους και τα... κεφάλια τους, χωρίς όμως σήμερα να είναι σε θέση να τρομοκρατήσουν κανέναν. Ταριχευμένα πια, καταλαμβάνουν τη «VIP» γωνιά του Εγκληματολογικού Μουσείου, μένοντας έτσι κατά κάποιον τρόπο στην αιωνιότητα. Αυτός φυσικά που κλέβει την παράσταση είναι και ο πιο ξακουστός, ο Φώτης Γιαγκούλας.
«Καταγόμενος από το χωριό Μεταξάς Σερβιών, βγήκε στο “κλαρί” έπειτα από μια παρεξήγηση με έναν χωροφύλακα και μέχρι το 1925, οπότε σκοτώθηκε σε συμπλοκή με διωκτικό απόσπασμα, αφαίρεσε τη ζωή 54 ατόμων» 
εξηγεί στην «Espresso της Κυριακής» ο αναπληρωτής καθηγητής Τοξικολογίας του Εργαστηρίου Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας της Ιατρικής Σχολής Αθηνών Σωτήρης Αθανασέλης. 

Στο μουσείο, εκτός από το κεφάλι του «ληστή με το αγγελικό πρόσωπο», όπως ήταν γνωστός, βρίσκεται και η θρυλική «Παρδάλα», όπως είχε ονομάσει το μαχαίρι με το οποίο απέδιδε... δικαιοσύνη. Μάλιστα σε αυτήν είναι χαραγμένη ανορθόγραφα από τον ίδιο και το παρακάτω κείμενο:
«Προς τους πάντας. Μη δηνάμενος να εύρο ίδινος δικαίου παρά της δυκαιοσήνης των Ελλήνων, ηναγγάσθην να τονίσο το δίκαιον της Παρδάλας ή Μαχαίρας. Οθεον η ύψηστος αυτή λειτουργός της ανάνδρου Δικαιοσύνης ονόματι Παρδάλα έχη τον λόγον από σήμερον εις πάντας τους αιωθούντας και απίστους. Η λειτουργία αυτής έσετε πάντοτε ειλικρινής και ουδέποτε θέλη λησμονήση τα Ιερά καθήκοντά της προς αναμονή του δικαίου... Μαρτίου 1917».



Ο Γιαγκούλας εκτός από την αγριότητά του έγινε ιδιαίτερα γνωστός και από τη φιλανθρωπική του δράση, καθώς πολλές φορές προίκισε με τη λεία του φτωχές νέες και ορφανά. 

Στη γενέτειρά του πάντως μέχρι και σήμερα αντιμετωπίζεται ως λαϊκός ήρωας και πρόσφατα συντοπίτες του ζήτησαν από το Εγκληματολογικό Μουσείο την επιστροφή της κεφαλής, της «Παρδάλας» και της σφραγίδας του, με σκοπό τη δημιουργία ενός μουσείου προς τιμήν του!

4 σχόλια:

  1. Πω πω... Αλλά τα έμβρυα τι τα θέλουν εκεί μέσα; Εφεδρεία σε περίπτωση που δεν αναγουλιάσουμε με το κεφάλι του Γιαγκούλα; Αηδία!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Η έκτρωση ήταν τότε έγκλημα και η εγκατάλειψη νεογέννητου είναι ακόμη, Νίκο. Τυπικά και ουσιαστικά ήταν λοιπόν φόνοι, εγκλήματα...

      Διαγραφή
    2. Δηλαδή και τα έμβρυα με συγγενείς ανωμαλίες είναι από κρυφές εκτρώσεις εκείνης της εποχής?

      Διαγραφή